Kompensata – jak prawidłowo przeprowadzić?

kompensata

Kompensata – jak prawidłowo przeprowadzić?

Nieodłącznym elementem prowadzenia działalności gospodarczej jest kontrola obiegu środków pieniężnych. Nie sprowadza się ona jednak tylko do finansowania zakupów na potrzeby firmy czy podliczania uzyskanego zysku. Istotnym jej aspektem jest również rozliczanie swoich zobowiązań. Uregulowanie jednostronnych należności w określonym czasie jest oczywistą koniecznością. Nieco inaczej natomiast wygląda sytuacja, w której dwie strony mają zobowiązania finansowe wobec siebie. Wtedy dobrym rozwiązaniem jest kompensata. Czym ona jest i jak się ją przeprowadza zgodnie z obowiązującym prawem? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz poniżej.

Czym jest kompensata?

Kompensata jest jedną z wielu form regulowania należności między dwiema stronami. Może mieć ona miejsce, kiedy strony są zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami w stosunku do siebie nawzajem. Wówczas na drodze ugody istnieje opcja osiągnięcia pewnego porozumienia. Na jego mocy wzajemne należności mogą zostać obniżone lub, w sytuacji gdy jedna strona jest winna drugiej tyle samo, wzajemnie anulowane. Z racji swojej efektywności i prostoty mechanizmu działania, aktywnie wpływa na poprawę stabilności finansowej przedsiębiorstw i innych pomniejszych jednostek decydujących się na ten krok.

Ilustrując na przykładzie: podmiot A zapożyczył się u podmiotu B na sumę 100 zł, a podmiot B jest winny podmiotowi A 99 zł. Jeśli zostanie uzgodniona i prawidłowo przeprowadzona kompensata, dług podmiotu A wyniesie zaledwie 1 zł, podczas gdy podmiot B nie będzie musiał oddawać nic.

Klasyfikacja

W zależności od sytuacji i sposobu implementacji dostępnych rozwiązań, kompensata jest dzielona na dwa rodzaje: ustawową i umowną. Ta pierwsza wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Główną rolę odgrywa tu Kodeks cywilny, w którym kompensata jest zdefiniowana w ramach art. 498. Regulacja należności w oparciu o prawo daje możliwość automatycznego wygaszenia wzajemnych zobowiązań w określonych sytuacjach lub przy spełnieniu odpowiednich warunków, o ile są one przewidziane przez ustawodawcę. Kompensowanie umowne natomiast wynika bezpośrednio z układu zawartego między jego stronami. Mają one pełną swobodę w ustalaniu warunków i systemu wygaszenia wzajemnych roszczeń. W takiej sytuacji sporządzona umowa zawiera wartość anulowanych zobowiązań oraz zasady i sposób, w jaki kompensata zostanie zrealizowana.

Kompensata – przeprowadzenie

Aby kompensata mogła zostać prawidłowo przeprowadzona przez księgową, w pierwszej kolejności trzeba określić jej wartość. Najprostszym sposobem na jej ustalenie są obliczenia w oparciu o dostępne wartości finansowe. Wtedy trzeba porównać wysokość wierzytelności obydwu stron, które kompensata ma objąć. Po zsumowaniu zobowiązań jednej i drugiej strony od większej wartości odejmuje się mniejszą. Po otrzymaniu wyniku mniejsza należność zostaje anulowana, podczas gdy większa ulega obniżeniu do otrzymanego wyniku. Warto jednak mieć na uwadze, że wyliczenia mogą zostać utrudnione przez obecność roszczeń o niejednoznacznej wartości. Mogą one w związku z tym wymagać pomocy specjalisty w ich wycenie.

Ze względów administracyjnych znaczenie ma też sposób, w jaki zostanie sporządzona dokumentacja, w oparciu o którą kompensata ma zostać przeprowadzona. Istotne jest to z perspektywy wybranego typu podpisywanej umowy. Kompensując ustawowo, podstawą są określone wymogi formalne. Dokument powinien zawierać przede wszystkim datę i miejsce sporządzenia, oraz dane stron zawierających umowę. Ważne informacje to również wartość i charakter obecnych roszczeń, wartość, którą kompensata obejmuje oraz kwotę pozostałą do spłaty. Powinna być obecna również adnotacja z opisem warunków i sposobu regulacji zobowiązań. Na tak sporządzonym oświadczeniu powinien być obecny również podpis osoby upoważnionej. Kompensowanie umowne natomiast opiera się niemal wyłącznie na umowie kompensacyjnej. Umowa ta, po uprzednim jej uzgodnieniu przez strony, powinna zawierać przede wszystkim wartość potrącenia, zasady zaliczenia długu oraz inne informacje uznane za stosowne.

Mimo praktyczności takiego rozwiązania i wiążących się z nim korzyści, istnieją sytuacje, w których księgowa czy księgowy nie mogą przeprowadzić działań jakimi jest kompensata. Są one opisane w Kodeksie cywilnym, konkretniej w art. 502 (przedawnienie wierzytelności) oraz art. 504 (potrącenie wierzytelności zajętej).

Pomoc Golden Kite 

Jeśli jednak nadal masz wątpliwości, czy kompensata jest czymś, co będziesz w stanie przeprowadzić samodzielnie, zgłoś się do nas! Firma Golden Kite specjalizuje się w pełnej księgowości, w tym w ewidencji zdarzeń gospodarczych. Ponadto oferujemy doradztwo specjalistów w zakresie księgowości, finansów czy innych kwestii biznesowych. Z nami finanse Twojej firmy są w dobrych rękach!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *